Talep Elastikiyeti/Esnekliği

a) Talebin Fiyat esnekliği

Talep esnekliği, bir malın fiyatında belli oranda bir değişme olması du­rumunda o mala olan talebin değişme oranını ifade eden bir kavramdır. 

e= ∆M/M : ∆F/F

Burada (M) talep edilen mal miktarını, (AM) talep edilen mal miktarın­daki değişmeyi, (F) fiyatı, (AF) ise fiyattaki değişmeyi göstermektedir. Talep edilen mal miktarındaki oransal değişmeyi (AM/M), fiyattaki oransal değiş­meyi (AF/F) göstermektedir.

e=1 birim esneklik (pay, paydaya eşittir.) ⇒ Birim elastik Talep

e>1 esnek talep (pay, paydadan büyüktür.) ⇒ Tam elastik talep (Ayakkabı)

e<1 esnek olmayan talep (Pay, paydadan küçüktür ⇒ İnelastik (az elastik) talep (ekmek)

e=0 sıfır talep (pay sıfırdır) ⇒ sıfır elastik talep (insülin iğnesi)

e=∞ sonsuz ⇒ sonsuz elastikiyet

Talep Esnekliği Türleri; 

b) Talebin Çapraz Fiyat Esnekliği

  • Bu pozitif ya da negatif olabilir
  • Çapraz fiyat esnekliği ne zaman pozitiftir?
    • eğer iki mal birbirine ikame edilebilirse; örneğin çay ve kahve
  • Çapraz fiyat esnekliği ne zaman negatiftir?
    • eğer iki mal birbirini tamamlıyorsa; örneğin kahve ve süt
  • i malının, j malının fiyatına göre çapraz talep esnekliği :
    • i malının talebindeki % değişim / j malının fiyatındaki % değişim

Talebin Fiyat Esnekliğini ne belirler?

1. İkame edilebilir mal veya hizmetlerin olup olmaması

  • Varsa, o mal veya hizmetin esnekliği yüksektir.
    • Örnek: Deterjanlar

2. Bir mal veya hizmet için bütçeden ayrılan pay

  • Pay ne kadar azsa fiyat değişimlerinin bütçeye etkisi o derece az olur, bu nedenle fiyat esnekliği o derece düşük olur.
    • Örnek: Tuz

3. Malın zaruret derecesi: bir malın zaruret derecesi ne kadar yüksekse elastikiyeti o kadar düşük olur. Tiryakiler için çay ve kahve gibi.

4. Malın kullanım sahası: Kullanım sahası arttıkça elastikiyeti de artar. Örneğin tuzun kullanım sahası bellidir, daha fazla satın alınmaz. Ama yumurtanın kullanım alanı çok çeşitli olduğu için fiyat düşüşü talebi hızla arttırır.

5. Fiyat değişmesinden sonra geçen zaman süresi

  • Fiyat değişiminden sonra geçen zaman ne kadar uzun olursa, talep de o derece esnek olur.
  • Kısa dönemde talebin esnekliği katı, uzun dönemde ise esnektir.
    • Örnek: Petrol fiyatlarının artması sonucu daha ekonomik teknolojilerin geliştirilmesi için belirli bir zaman gerekmiştir.

c) Talebin gelir esnekliği

Talebin gelir esnekliği, gelirdeki değişimin talebe olan etkisini ölçer:

Talebin gelir esnekliği (Ey) = Talepteki % değişim

Gelirdeki % değişim

Bir mala duyulan ihtiyaç ne kadar fazla ise o malın gelir esnekliği o derece küçüktür. Gıda, deterjan, sigaranın talebi gelire göre katıdır. Buna karşılık, otomobil, beyaz eşya ve mobilya gibi mallarda gelir esnekliğinin mutlak değeri genelde 1’den büyüktür.

Malları gelir esnekliklerine göre şöyle sınıflandırabiliriz:

    • Düşük Mallar (Ey<0)
    • Normal Mallar (Ey>0)
      • İhtiyaç Malları (0<Ey<1)
      • Lüks Mallar (Ey>1)

Gelir arttığında:

Firma Geliri ve Talep Esnekliği

Fiyat değişikliklerinin firmaların toplam gelirlerine (TG) etkisi, talebin fiyat esnekliğine bağlıdır.

 

Fiyat arttığında

Fiyat düştüğünde

Talep esnekse

TG düşer

TG artar

Talep birim esnekse

TG değişmez

TG değişmez

Talep katıysa

TG artar

TG azalır

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*