Klasik Dış Ticaret Teorileri

  • Mutlak üstünlükler teorisi: A.Smith
  • Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi: D.Ricardo
  • Uluslararası Değerler Teorisi: J.S Mill

Dış ticareti ne belirler? ülkeler niçin dış ticaret yaparlar? dış ticarete konu olan malların nisbi fiyatları nasıl oluşur? dış ticaret ülkelere nasıl kazanç sağlar?

Bu sorular temelde;

  • Mutlak ve
  • Karşılaştırmalı üstünlükler teorileriyle açıklanmaya çalışılmıştır.

1 – Mutlak Üstünlükler Teorisi: A.Smith

İş bölümü ve uzmanlaşma fikrinin dış ticarete uygulanması;

  • ülkeler üretiminde daha etkin oldukları (mutlak olarak diğer ülkeden daha ucuza ürettikleri) mallarda uzmanlaştıklarında verimlilik ve refah dünya çapında yükselecektir,
  • bu teoriye göre dış ticaretin gerçekleşebilmesi için tarafların karşılıklı olarak farklı malların üretiminde uzmanlaşmaları gerekmektedir.
  • böyle bir uzmanlaşma ancak serbest ticaret ortamında gerçekleşebilir.
  • serbest ticaret ülkelere diğer ülkelerin emeğinden yararlanma olanağı verir.
  • Her ülke (üretiminde) mutlak avantaja sahip olduğu malın üretiminde uzmanlaşarak onu ihraç etmeli, mutlak dezavantaja sahip olduğu malı ithal etmelidir.
  • Böylece dış ticaret kapalı ekonomi durumuna göre taraflara daha fazla yarar sağlayacaktır.

Uzmanlaşma sonrası;

  • Dünya kumaş üretimi 16000 m.
  • Dünya saat üretimi 20000 adet

Dış ticaret ülkelere birbirlerinin emeğinden yararlanma olanağı vermiştir. Bu da serbest ticaret ile mümkün olabilmiştir. Dış ticaretten her iki ülke de kazançlı çıkmıştır.

-> Ülkelerden biri her iki malı da pahalıya üretiyorsa, dış ticaret yapılabilecek midir?

2 – Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi:D.Ricardo

Uluslararası ticaretin nedenini ve sağladığı yararı açıklamıştır,

  • Dış ticareti karşılaştırmalı maliyetlere dayandırmıştır,
  • Her ülke karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu malda uzmanlaşıp diğerini ithal ettiğinde daha karlı olacaktır,

Ricardo orijinal örneğinde, ülkelerin ürettikleri malların ülke içindeki emek maliyetlerini dikkate alır:

Emek maliyetleri karşılaştırıldığında;

  • Portekiz şarapta
  • İngiltere kumaşta uzmanlaşmalıdır.

Sonuç:

Her ülke karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu malda uzmanlaşarak, ihraç eder, diğer malı ithal ederse dış ticaret her iki taraf için de fayda sağlayacaktır.

İki ülkede ne kadar malın ne kadar malla mübadele edildiğine bakılabilir;

  • Ricardo örneğinde malların üretiminde kullanılan emek miktarını yani malların maliyetini dikkate aldığından
  • Malın üretiminde kullanılan emek miktarı arttıkça, malım maliyeti yükselir.
  • Bu nedenle kullanılan emek miktarı ile mübadele oranı arasında ters yönlü ilişki vardır.

Ticaret öncesi mübadele oranları;

  • Portekiz için 1Ş=0.88 K
  • İngiltere için 1Ş=1.2 K

Ticaretle birlikte;

  • Portekiz ülke içinde 1 galon şarap karşılığı 0.88 top kumaş alabilirken, İngiltereden1.2 top kumaş alma şansına sahip.
  • İngiltere, ülke içinde 1 galon şarap karşılığı 1.2 top kumaş vermesi gerekirken, aynı miktar şarabı Portekizden0.88 top kumaş karşılığı alabilir.

->Peki fiili mübadele haddi (değişim oranı) nasıl belirlenecek?

3 – Uluslararası Değerler Teorisi: J.S.Mill

  • Fiili mübadele haddini belirleyecek olan taleptir.
  • Malların maliyet değerini belirleyen unsur emektir, piyasa değeri ise o mala olan talebe göre belirlenmektedir.
  • Bir ülkenin diğer ülkenin malına karşı talebi çok güçlü (büyük + şiddetli) olabilir.
  • Büyük olması isteği
  • Şiddeti ise o malı almak için vermeye razı olduğu miktarı gösterir. (Mill’in öğrencisi Marshall şiddeti daha sonra elastikiyet kavramı ile açıklamıştır.)
  • Ticaret hadlerinin alt ve üst limitler ticarete katılan ülkelerdeki emeğin karşılaştırmalı üstünlüğüne göre belirlenir.
  • Ülkelerin iç ticaret hadleri birbirine eşitse ülkeler dış ticaret yapmaz, karşılaştırmalı üstünlük ortadan kalkar.
  • Fiili ticaret hadleri bir ülkenin karşı ülkenin malına olan talebin büyüklüğüne ve şiddetine bağlıdır.

4 – Klasik dış ticaret teorisine yöneltilen eleştiriler

  • -Emek değer teorisi bakımından eleştirilmiştir. Üretim, maliyet ve değer tek bir faktörle açıklanmıştır.
  • -Emek faktörü homojen kabul edilerek, emeğin vasıflı veya vasıfsız olması ve bunun maliyetler üzerindeki etkileri dikkate alınmamıştır.
  • -Ulaştırma ve sigorta masrafları ihmal edilmiştir.
  • -Klasik teori azalan verimler (artan maliyetler) kanununun etkilerini görmezlikten gelmiştir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*